کارکنانتان را از قید تأیید اجتماعی برهانید
مدیر خوب اجازه نمی‌دهد کارکنانش نگران برداشت دیگران باشند.
به نظر شما در مسابقۀ مهارت‌های گلف، چه کسی بیشترین اضطراب را دربارۀ عملکردش دارد: گلف‌باز حرفه‌ای مسابقات PGA، مربی باشگاه یا بازیکن آماتور؟ من و همکار عصب‌شناسم، لزلی شرلین، بخشی از برنامۀ تحقیقاتی‌مان دربارۀ فشار جسمی و روانی را به همین موضوع اختصاص دادیم. یک آزمون فشار سه‌‌مرحله‌ای طراحی کردیم، فعالیت نوروالکتریک و ضربان قلب گلف‌بازان را در هر یک از این مراحل اندازه گرفتیم و سوالاتی پرسیدیم تا استراتژی‌های ذهنی بازیکنان را بهتر بشناسیم.
مرحلۀ اول، آزمون کم‌فشار بود. 18 توپ گلف را دور زمین پخش کردیم و خودم با هر گلف‌باز همراه شدم تا واکنش جسمی و روانی او حین ضربه به هر یک از توپ‌ها را بسنجم. ضربان قلب تمام گلف‌بازها قدری بالاتر رفت و فعالیت مغزشان هم بیشتر شد. ریکی فاولر، گلف‌باز حرفه‌ای، بیشترین موفقیت را داشت و 15 توپ را به درون حفره فرستاد ؛ البته بر اساس کیفیت ضربات، 17 مورد از آن‌ها را خوب می‌دانست. او بیشتر از نتیجۀ نهایی، ارزیابی شخصی از عملکردش را مهم می‌دانست. به گفتۀ خودش: «تمام توجهم در گلف روی مسائل تحت کنترل خودم است، نه نتیجۀ نهایی که به دست می‌آید.»
در مرحلۀ دوم، فشار آزمون را بالاتر بردیم و دوربین‌های مختلفی در اطراف زمین گذاشتیم. باز هم در شروع کار، ضربان قلب و فعالیت مغزی فاولر افزایش یافت، اما خیلی زود به حالت عادی برگشت و نتایج مشابهی با مرحلۀ اول گرفت. فعالیت مغزی و ذهنی گلف‌باز آماتور بیشتر شد و عملکردش قدری ضعیف‌تر از مرحلۀ اول بود. با اینکه توپ‌‌های کمتری به درون حفره فرستاده بود، اما تجربه‌اش را «سرگرم‌کننده» و «جذاب» نامید و «احساسی شبیه حرفه‌ای‌ها» داشت. اما مربی باشگاه، تجربۀ کاملاً متفاوتی داشت. او عادت نداشت جلوی دوربین بازی کند، پس ضربان قلبش افزایش پیدا کرد و در کل زمان بازی همان‌قدر بالا ماند. بنابراین نتیجۀ ضعیف‌تری گرفت و گفت: «مثل احمق‌ها بازی کردم. حرفه‌ای هستم و باید بهتر از این عمل کنم.»
در مرحلۀ نهایی آزمون، سه گلف‌باز جلوی دوربین و بیش از 100 نفر تماشاچی قرار گرفتند و رقابت خیریه‌ای برگزار کردند. نتایج آن‌ها تقریباً فرقی با مراحل قبلی نکرد. گلف‌باز حرفه‌ای از مهارت‌های ذهنی خود برای پایین آوردن ضربان قلبش استفاده کرد، هیجان‌های داخلی و بیرونی را نادیده گرفت و واکنش جسمی و احساسی مناسبی نشان داد. گلف‌باز آماتور ما نیز لذت بسیاری از این تجربه برد، با کنجکاوی از آن استقبال کرد و به‌هیچ‌عنوان روی نتیجه‌گیری حساب باز نکرده بود. اما عملکرد مربی باشگاه ضعیف بود و اضطراب مشهودی دربارۀ این مسابقه داشت.
چرا؟ همه مربی باشگاه را «متخصص» می‌دانستند، پس حس تهدید به او دست داد و همین باعث شد عملکرد ضعیفی داشته باشد. ترکیبی از عوامل نظیر دوربین‌ها، جمعیت و البته بازی بهتر گلف‌باز حرفه‌ای، ترس او از برداشت دیگران –به‌ویژه گلف‌باز محبوبش فاولر– را افزایش داده بود. عامل دیگری هم در افزایش اضطراب او نقش داشت: مسابقات در باشگاه خودش برگزار می‌شد، پس اکثر حاضران را می‌شناخت. همچنین نمی‌دانست اضطراب و افکار منفی، زنجیره‌ای از واکنش‌های شیمیایی در بدنش ایجاد می‌کند و روی عملکردش تأثیر می‌گذارد؛ پس نتوانست خود را تطبیق دهد. در این شرایط مغزش به‌گونه‌ای فرمان می‌داد که انگار برای بقا تلاش می‌کند. آنهم در زمین گلف. آنهم در روز آفتابی فلوریدا با دمای 24 درجه.
این نوع اضطراب را «ترس از برداشت مردم (FOPO)« می‌نامم. این یکی از اپیدمی‌های پنهان در میان سازمان‌هایی بوده که با آن‌ها همکاری کرده‌ام و شاید بزرگ‌ترین عامل بازدارنده برای شکوفایی فردی و جمعی باشد. نگرانی دربارۀ طرز فکر و برداشت دیگران، مشغلۀ ذهنی غیرمنطقی، بیهوده و ناسالمی است؛ همچنین تأثیر زیادی بر افزایش اضطراب عمومی در محیط کار می‌گذارد.
در جایگاه روانشناس عملکرد، فرصت همکاری با اشخاص و گروه‌های فوق‌‌العاده‌ای را داشته‌ام. وقتی سیاتل سیهاکس برندۀ سوپربول سی‌وهشتم در مقابله با دنور برانکوز شد، من کنار خط بودم. وقتی فلیکس بامگارتنر سقوط آزاد رکوردشکنش را از ارتفاع 38 کیلومتری با سرعت 1280 کیلومتر بر ساعت انجام داد، در اتاق کنترل نشسته بودم. وقتی مدیرعامل یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری، هدفش را تبدیل شدن به اولین شرکت دنیا با فرهنگ متکی بر طرز فکر، همدلی و هدفمندی نامید، کنارش نشسته بودم.
بهترین‌های دنیا محدودیت‌‌های مفروض برای پتانسیل انسان را کنار می‌زنند و باورهای کنونی ما دربارۀ اهداف ممکن را گسترش میدهند. اما هرقدر از نظر شغلی پیشرفت کنند، بیش از قبل زیر ذره‌بین مردم قرار می‌گیرند؛ به همین دلیل زندگی موفق‌ها سرشار از FOPO است. در جایگاه رهبر سازمان، باید محیطی بسازید تا کارکنان تمام سطوح، بدون شرمندگی و ترس از بیگانگی با گروه، نظرشان را بگویند و اقدام کنند. این فرایند لزوماً ساده نیست، به‌ویژه وقتی تمرکز شرکت روی نتایج کوتاه‌مدت باشد.
هرقدر از نظر شغلی پیشرفت کنیم، به‌طرز روزافزونی زیر ذره‌بین مردم قرار می‌گیریم؛ به همین دلیل موفق‌ها مدام از برداشت مردم دربارۀ خودشان می‌ترسند.
به نظر شما در مسابقۀ مهارت‌های گلف، چه کسی بیشترین اضطراب را دربارۀ عملکردش دارد: گلف‌باز حرفه‌ای مسابقات PGA، مربی باشگاه یا بازیکن آماتور؟ من و همکار عصب‌شناسم، لزلی شرلین، بخشی از برنامۀ تحقیقاتی‌مان دربارۀ فشار جسمی و روانی را به همین موضوع اختصاص دادیم. یک آزمون فشار سه‌‌مرحله‌ای طراحی کردیم، فعالیت نوروالکتریک و ضربان قلب گلف‌بازان را در هر یک از این مراحل اندازه گرفتیم و سوالاتی پرسیدیم تا استراتژی‌های ذهنی بازیکنان را بهتر بشناسیم.
مرحلۀ اول، آزمون کم‌فشار بود. 18 توپ گلف را دور زمین پخش کردیم و خودم با هر گلف‌باز همراه شدم تا واکنش جسمی و روانی او حین ضربه به هر یک از توپ‌ها را بسنجم. ضربان قلب تمام گلف‌بازها قدری بالاتر رفت و فعالیت مغزشان هم بیشتر شد. ریکی فاولر، گلف‌باز حرفه‌ای، بیشترین موفقیت را داشت و 15 توپ را به درون حفره فرستاد ؛ البته بر اساس کیفیت ضربات، 17 مورد از آن‌ها را خوب می‌دانست. او بیشتر از نتیجۀ نهایی، ارزیابی شخصی از عملکردش را مهم می‌دانست. به گفتۀ خودش: «تمام توجهم در گلف روی مسائل تحت کنترل خودم است، نه نتیجۀ نهایی که به دست می‌آید.»
در مرحلۀ دوم، فشار آزمون را بالاتر بردیم و دوربین‌های مختلفی در اطراف زمین گذاشتیم. باز هم در شروع کار، ضربان قلب و فعالیت مغزی فاولر افزایش یافت، اما خیلی زود به حالت عادی برگشت و نتایج مشابهی با مرحلۀ اول گرفت. فعالیت مغزی و ذهنی گلف‌باز آماتور بیشتر شد و عملکردش قدری ضعیف‌تر از مرحلۀ اول بود. با اینکه توپ‌‌های کمتری به درون حفره فرستاده بود، اما تجربه‌اش را «سرگرم‌کننده» و «جذاب» نامید و «احساسی شبیه حرفه‌ای‌ها» داشت. اما مربی باشگاه، تجربۀ کاملاً متفاوتی داشت. او عادت نداشت جلوی دوربین بازی کند، پس ضربان قلبش افزایش پیدا کرد و در کل زمان بازی همان‌قدر بالا ماند. بنابراین نتیجۀ ضعیف‌تری گرفت و گفت: «مثل احمق‌ها بازی کردم. حرفه‌ای هستم و باید بهتر از این عمل کنم.»
در مرحلۀ نهایی آزمون، سه گلف‌باز جلوی دوربین و بیش از 100 نفر تماشاچی قرار گرفتند و رقابت خیریه‌ای برگزار کردند. نتایج آن‌ها تقریباً فرقی با مراحل قبلی نکرد. گلف‌باز حرفه‌ای از مهارت‌های ذهنی خود برای پایین آوردن ضربان قلبش استفاده کرد، هیجان‌های داخلی و بیرونی را نادیده گرفت و واکنش جسمی و احساسی مناسبی نشان داد. گلف‌باز آماتور ما نیز لذت بسیاری از این تجربه برد، با کنجکاوی از آن استقبال کرد و به‌هیچ‌عنوان روی نتیجه‌گیری حساب باز نکرده بود. اما عملکرد مربی باشگاه ضعیف بود و اضطراب مشهودی دربارۀ این مسابقه داشت.
چرا؟ همه مربی باشگاه را «متخصص» می‌دانستند، پس حس تهدید به او دست داد و همین باعث شد عملکرد ضعیفی داشته باشد. ترکیبی از عوامل نظیر دوربین‌ها، جمعیت و البته بازی بهتر گلف‌باز حرفه‌ای، ترس او از برداشت دیگران –به‌ویژه گلف‌باز محبوبش فاولر– را افزایش داده بود. عامل دیگری هم در افزایش اضطراب او نقش داشت: مسابقات در باشگاه خودش برگزار می‌شد، پس اکثر حاضران را می‌شناخت. همچنین نمی‌دانست اضطراب و افکار منفی، زنجیره‌ای از واکنش‌های شیمیایی در بدنش ایجاد می‌کند و روی عملکردش تأثیر می‌گذارد؛ پس نتوانست خود را تطبیق دهد. در این شرایط مغزش به‌گونه‌ای فرمان می‌داد که انگار برای بقا تلاش می‌کند. آنهم در زمین گلف. آنهم در روز آفتابی فلوریدا با دمای 24 درجه.
این نوع اضطراب را «ترس از برداشت مردم (FOPO)« می‌نامم. این یکی از اپیدمی‌های پنهان در میان سازمان‌هایی بوده که با آن‌ها همکاری کرده‌ام و شاید بزرگ‌ترین عامل بازدارنده برای شکوفایی فردی و جمعی باشد. نگرانی دربارۀ طرز فکر و برداشت دیگران، مشغلۀ ذهنی غیرمنطقی، بیهوده و ناسالمی است؛ همچنین تأثیر زیادی بر افزایش اضطراب عمومی در محیط کار می‌گذارد.
در جایگاه روانشناس عملکرد، فرصت همکاری با اشخاص و گروه‌های فوق‌‌العاده‌ای را داشته‌ام. وقتی سیاتل سیهاکس برندۀ سوپربول سی‌وهشتم در مقابله با دنور برانکوز شد، من کنار خط بودم. وقتی فلیکس بامگارتنر سقوط آزاد رکوردشکنش را از ارتفاع 38 کیلومتری با سرعت 1280 کیلومتر بر ساعت انجام داد، در اتاق کنترل نشسته بودم. وقتی مدیرعامل یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری، هدفش را تبدیل شدن به اولین شرکت دنیا با فرهنگ متکی بر طرز فکر، همدلی و هدفمندی نامید، کنارش نشسته بودم.
بهترین‌های دنیا محدودیت‌‌های مفروض برای پتانسیل انسان را کنار می‌زنند و باورهای کنونی ما دربارۀ اهداف ممکن را گسترش میدهند. اما هرقدر از نظر شغلی پیشرفت کنند، بیش از قبل زیر ذره‌بین مردم قرار می‌گیرند؛ به همین دلیل زندگی موفق‌ها سرشار از FOPO است. در جایگاه رهبر سازمان، باید محیطی بسازید تا کارکنان تمام سطوح، بدون شرمندگی و ترس از بیگانگی با گروه، نظرشان را بگویند و اقدام کنند. این فرایند لزوماً ساده نیست، به‌ویژه وقتی تمرکز شرکت روی نتایج کوتاه‌مدت باشد.
هرقدر از نظر شغلی پیشرفت کنیم، به‌طرز روزافزونی زیر ذره‌بین مردم قرار می‌گیریم؛ به همین دلیل موفق‌ها مدام از برداشت مردم دربارۀ خودشان می‌ترسند.
نویسنده
مایکل جرویس روانشناس عملکرد است و به همراه کوین لیک، کتاب "اولین قانون تسلط: نگران برداشت دیگران از خودتان نباشید" (انتشارات کسب‌وکار هاروارد، 2023) را نوشته‌اند. این مقاله از همین کتاب اقتباس شده است.
نظرات شما