ایجاد انعطافپذیری (تابآوری) در زمان بحران
حتی بدون توجه به اخبار نگرانکننده، ذهن شما تمایلی طبیعی به حواسپرتی دارد. مطالعه اخیر ما نشان داد که 58% کارمندان در حین کار برای تمرکز و توجه با مشکل مواج میشوند. همزمان با توجه به موارد مختلف، ذهن به آسانی به دام الگوها و تفکرات منفی میافتد. در زمانهای بحران -همانند شرایطی که در حال حاضر شاهد آن هستیم- این تمایل تشدید شده و ذهن به تفکر وسواسی و همچنین حس ترس و ناامیدی روی میآورد. به این دلیل که همواره اخباری تلخی نظیر داستان مسافران قرنطینه شده در کشتی را میخوانیم؛ در حالی که هرگز سوار کشتی نشده و برنامهای هم برای این کار نداریم!
زمانی که ذهن شما در این حالت قرار میگیرد، زنجیرهای از واکنشها آغاز میشود. ترسِ گستره دید شما را کاهش داده و در نتیجه مشاهده هدف بزرگتر و مثبتتر و همچنین فرصتهای خلاقیتی که پیش روی شما قرار دارند دشوار میشود. با کاهش گستره، تمایل شما برای ارتباط با دیگران نیز محدودتر میشود. در حال حاضر، حقایق در مورد نحوه توسعه ویروس کرونا میتواند ترس ما از سایر افراد را افزایش داده و در نتیجه حس تنهایی تشدید یافته و این امر نگرانیهای ما را افزایش میدهد.
آشفتگیهای ماه اخیر، مرا یاد ضربالمثلی از عرفان بودایی در مورد تیر دوم میاندازد. روزی بودا از یکی از شاگردانش پرسید: «اگر فردی مورد اصابت تیر قرار بگیرد، آیا درد را احساس خواهد کرد؟ اگر تیر دومی به فرد برخورد کند، آیا دردناکتر خواهد بود؟» او چنین بیان کرد: «در زندگی، ما همواره نمیتوانیم اولین تیر را کنترل کنیم. اما تیر دوم واکنش ما به تیر اول است. در تیر دوم انتخاب نقش مهمی را ایفا میکند.»
همه ما این روزها تیر اول ویروس کرونا را تجربه میکنیم. ما با مشکلاتی نظیر محدودیتهای تردد، کاهش نرخ سهام، کمبود عرضه و … مواجه هستیم. اما تیر دوم -یعنی نگرانی در مورد ابتلا به ویروس، نگرانی در مورد ابتلای عزیزانمان، نگرانی در مورد تاثیرات مالی و سایر سناریوهای موجود در اخبار و شبکههای اجتماعی- را خود ما ایجاد میکنیم. به عبارت دیگر، تیر اول منجر به دردی اجتنابناپذیر میشود و مقاومت ما در برابر آن زمینه را برای تیر دوم هموار میکند.
ضروری است به خاطر داشته باشیم که تیر دوم -واکنش عاطفی و روانشناختی ما به بحران- کاملا طبیعی و انسانی است. اما واقعیت این است که تیر دوم رنجش ما را افزایش داده و مانع از تشخیص بهترین اقدام میشود.
برای مقابله با این تمایل ذاتی، باید انعطافپذیری (تاب آوری؛ Resilience) ذهنی خود را از طریق ذهنآگاهی افزایش دهیم. انعطافپذیری ذهنی به ویژه در زمانهای چالشبرانگیز به معنای مدیریت ذهنمان برای افزایش توانایی مواجهه با تیر اول و شکست تیر دوم قبل از رسیدن به ما است. انعطافپذیری مهارت مشاهده افکار، دوری از افراد غیرمحتاط و ایجاد تعادل سریع است. این مهارت را میتوان آموخت و تقویت نمود. در زیر به سه استراتژی موثر اشاره خواهیم کرد:
ذهنتان را آرام کنید
زمانی که بر آرامش و پاکسازی ذهنتان تمرکز میکنید، میتوانید به رویدادهای اطراف خود توجه نمایید. میتوانید افکارتان را مشاهده و مدیریت کرده و زمانی که به مسیرهای نامطلوب منحرف میشوند، آنها را مهار کنید. میتوانید روی مواردی که میخواهید تمرکز کرده و از موارد نامطلوب نظیر اعلانهای خبری (کاهش قیمت سهام و …) اجتناب کنید.
آرامش یکی از ضروریات به شمار میرود. در حال حاضر، آرامش مانع از حواسپرتی و درگیر شدن ذهن در موارد نامطلوب شده و استرس و نگرانی را کاهش میدهد. مهمتر از آن، تقویت تمرکز منجر به ایجاد عضله انعطاف پذیر در شما میشود که برخی اوقات شما را از مشکلات نجات میدهد. زمانی که ما بازگردانی خود به لحظه کنونی را تمرین میکنیم، ظرفیتمان برای مقابله با تمام انواع بحرانهای جهانی و فردی را افزایش میدهیم. خوشبختانه اپلیکیشنهای رایگان متعددی وجود دارند که به آرامش ذهن و افزایش ذهن آگاهی شما کمک میکنند.
نویسنده
راسموس هوگارد موسس و مدیر Potential Project است که یک شرکت مدیریت جهانی و توسعه سازمانی است که خدماتی را به شرکتهایی از جمله مایکروسافت، اکسنتور، سیسکو و هزاران سازمان دیگر ارائه میدهد. او کتاب دوم خود با عنوان ذهن رهبر؛ نحوه مدیریت خود، افراد و سازمان خود برای نتایج خارقالعاده را توسط انتشارات هاروارد در مارس سال 2018 منتشر نمود.
ژاکلین کارتر یکی از شرکا و مدیر بخش آمریکای شمالی Potential Project است. او نیز در کتاب ذهن رهبر و نیز در نگارش کتاب اول راسموس هوگارد با عنوان «یک ثانیه جلوتر: بهبود عملکرد در محل کار با ذهن آگاهی» همکاری داشته است.
موزز موهان یک متخصص رهبری (Leadership) در Potential Project است و سابقا با مک کنیزی و زِن مانک همکاری داشته است.
نظرات شما