کسب‌کار و جامعه

برای درک مسیر پیش رو، به گذشته بنگرید

از رانجای گولاتی در مجله نوامبر-دسامبر2022

banner

در نظر گرفتن ایدئال‌های زمان تاسیس شرکت به هدفمندی ارزش‌ها و اهداف آتی کمک می‌کند

رهبران کسب‎‌وکار بیش از گذشته، روی آینده تمرکز می‎‌کنند. با توجه به سرعت تغییر صنایع و اقتصادها، هر مدیری وظیفۀ خود را استقبال از نوآوری و تحول‌آفرینی، تحول سازمان و گسترش مرزها می‌داند، نه حفظ شرایط کنونی. کارشناسان حوزۀ مدیریت نیز چنین دیدگاهی را تشویق می‎‌کنند و اغلب گذشته‌نگری را مانع نوآوری می‎‌دانند.

اما بر اساس چند دهه تحقیق ما روی سازمان‎‌هایی در نقاط مختلف دنیا، سوابق هر سازمان می‌تواند یکی از انگیزه‎‌ها و منابع استراتژیکش باشد. این سوابق همچون مرجعی برای ارزیابی اندیشه‌ها و اقدامات اعضا هستند، سازمان را به‌سوی پیشرفت می‎‌رانند و حس هویت، غرور و مسئولیت‎‌پذیری ذی‌نفعان را افزایش می‌دهند، به‌گونه‌ای که خود را حافظان میراث سازمان قلمداد می‌کنند. با توجه به این مزایا، هر سازمان می‌تواند در عین آینده‏نگری، به تاریخچه‌اش احترام بگذارد و از آن درس بگیرد.

به ادعای سیرک یبما، استاد مطالعات سازمانی دانشگاه آزاد آمستردام، منظور از توجه به تاریخچۀ شرکت، نگاه نوستالژیک به گذشته نیست. البته در سوی مقابل نباید نگاه «پُستالژیک» داشته باشید و تمام راهکارها و ایده‎‌های گذشتۀ سازمان را قدیمی یا ناکارآمد بدانید. بلکه باید نگرشی متعادل و مابین این دو داشته باشید. وقتی تاریخچۀ سازمان را بدانید و از فراز و فرودهای آن خبر داشته باشید، طرز فکر صحیح‌تری خواهید داشت و با بهره‌گیری از گذشته، کسب‌وکار خود را به‌پیش می‌رانید.

هنگام توضیح این ایده به مدیرعامل‌ها و تیم‎‌‌ها، اغلب از سانکوفا، پرندۀ افسانه‌ای در فرهنگ کشور غنا، مثال می‎‌زنم. اغلب این پرنده را به‌گونه‌ای ترسیم می‎‌کنند که در عین قدم برداشتن به جلو، سرش را به عقب برگردانده تا از تخم ارزشمندش محافظت کند. می‌توان لغت «سانکوفا» (با اصالتی متعلق به قبیلۀ آکان) را به این شکل ترجمه کرد: «بازگشت به گذشته و به‎‌کارگیری مفیدترین بخش‌های آن».

شرکت‌های موفق در این زمینه -از کارلزبرگ و لگو تا بوهلر و جانسون اند جانسون- را مطالعه کرده‌ام. آن‎‌ها شناخت بهتری از اصول اخلاقی اولیه و جوهرۀ سازمان دارند. سپس از همین دانش برای طراحی ماموریت‎‌ها و ارزش‎‌های مدرن و همسوسازی کارکنان، مشتریان، شرکای استراتژیک و سرمایه‎‌گذاران سازمان استفاده می‌کنند. در بهترین حالت، نوعی حس تقدس برای تاریخچۀ سازمان ایجاد می‌کنند تا عامل اتحاد ذی‌نفعان و رقم زدن آیندۀ بهتر باشند؛ آنچه امیل دورکهایمِ جامعه‎‌شناس تحت عنوان «اجتماع اخلاقی» می‌نامد. در واقع با استفاده از این چراغ راهنما، از قید روش‎‌های قدیمی رها می‌شوند و مسیری جدید به‌ویژه برای دوران بحرانی رسم می‌کنند.

در مطالعه روی رهبران و شرکت‎‌های موفق، چهار گام موفقیت آن‎‌ها را شناسایی کردم و سایر سازمان‎‌ها نیز می‌توانند از آن‎‌ها تقلید کنند. اولین مورد ارزیابی دقیق از تاریخچۀ سازمان است: درک مهم‌ترین ارکان موفقیت پیشین و تبلور آن‎‌ها در قالب ارزش‎‌ها و اهداف سازمان و در سوی مقابل، شناسایی تجربیات نامطلوبی که نباید تکرار شوند. دومین گام، تبدیل درس‎‌های پیشین به اقدامات آینده‎‌محور است؛ یعنی وقتی استراتژی‌ها، سیاست‎‌ها و تصمیمات عملیاتی خود را با الهام‌ گرفتن از جوهره و اهداف سازمان تعیین می‎‌کنید. سومین مرحله، تهییج اعضا با تصریح نقش آن‌ها در حفظ یا تغییر تاریخچه و سرنوشت سازمان است. در نهایت گام چهارم، تداوم پیشرفت با تجدیدنظرهای مداوم و تعمیق رابطۀ کمپانی با گذشته‌اش است.

کشف گذشتۀ مقدس

برای مشاهده ادامه متن مقاله، اشتراک تهیه نمایید.

رانجای گولاتی استاد حوزه‌ی مدیریت کسب‌‎‏وکار در دانشکده‌ی کسب‌وکار هاروارد است.

نظرات شما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *